Ukupan broj osoba koje žive sa HIV/AIDS-om u svijetu tokom 2011.godine je 34 miliona,od toga je odraslih 30,7, žena 16,7 i djece ispod 15 godina 3,3 miliona. Sub-saharska Afrika je i dalje region koji je najviše pogođen HIV-om i u kojem je skoro svaka 20-ta osoba inficirana.

Broj novoinficiranih u 2011.godini je ukupno 2,5 miliona od toga je 330 000 djece.

Oko 1,7 miliona je registrovanih smrti koje su nastale kao posledica HIV/AIDS-a i od toga  1,5 miliona odraslih i 230000 djece.Svaki dan se dogodi preko 7000 novih infekcija. U srednje i niskorazvijenim zemljama je 97% novoinficiranih i to 900 djece ispod 15 godina i oko 6000 odraslih od čega su 47% žene i 39% mladi ljudi od 15 do 24 godine.

U nekim zemljama u kojima je bila najveća HIV prevalenca značajno je smanjena stopa infekcije i smrtnost uzrokovana HIV-om, za 23% u odnosu na 2005 godinu, a globalno je povećan broj osoba koje su obuhvaćene ART za 63%. Najveći uspjeh u samnjenju stope novih HIV infekcija je zabilježen u državama karipskog regiona i sub-saharske Afrike. U ovim državama je načinjen ogroman napredak u smanjenju infekcije kod novorođenčadi. Za razliku od navedenih regiona, u regionu Istočne Evrope i Centralne Azije, Bliskom Istoku i Sjevernoj Africi, posljednjih godina je zabilježen porast u broju novoinficiranih.

Najveći je progres nastupio u smanjenju novih infekcija medju djecom. Polovina globalnog smanjenja u poslednje dvije godine je bila medju novorodjenom djecom za 24%. Impresivno je i smanjenje broja smrti koje su uzrokovane TB i HIVom kao koinfekcijom. Procjena UNAIDSa je da 4 miliona diskordantnih parova (jedan partner HIV poz ,drugi HIV negativan) ima korist od HIV liječenja u smislu zaštite partnera od infekcije.

Od 34 miliona ljudi koji žive sa HIVom polovina ne zna svoj HIV status. Izvještaji pokazuju da ako bi ljudi znali svoj status onda bi i koristili usluge zdravstvenog sektora.

Unapredjenje preventivnih usluga u velikoj bi mjeri smanjilo HIV epidemiju, npr unapredjenje dobrovoljne muške cirkumcizije bi potencijalno preveniralo jednu od 5 novih infekcija na istoku i jugu Afrike do 2025 godine. Svaka osoba sa HIVom i TB bi trebala odmah početi sa terapijom i to bi smanjilo rizik od TB bolesti za 65% medju PLHIV.

U zemljama sa generalizovanom epidemijom HIV prevalenca je konstantno visoka (za 23% veća) u velikim gradovima medju seksualnim radnicima, nego medju generalnom populacijom.

Oko 3 miliona od procjenjenih 16 milona osoba koje koriste drogu su PLHIV. U zemljama u kojima su dostupni podaci HIV prevalenca je 22 puta veća medju osobama koje koriste drogu u odnosu na opštu populaciju.

HIV infekcija je medju MSM u velikim gradovima u prosjeku 13 puta veća nego medju opštom populacijom.

U srednje i nisko razvijenim zemljama na preventivne programe za SR, MSM i IKD 91% do 92% ukupne potrošnje dolazi iz medjunarodnih sredstava i donacija.

Crna Gora – Izvještaj za 2012. godinu (do 26.11.2012.g)

U 2012. godini u Crnoj Gori je registrovano 12 slučajeva HIV/AIDS-a (pet slučajeva asimptomatske infekcije HIV-om i sedam slučajeva AIDS-a). Ukupna incidencija novootkrivenih infekcija u 2012. godini iznosi 1,94/100.000 stanovnika. U ovoj godini jedna osoba je umrla od AIDS-a. Sve registrovane osobe sa HIV/AIDS-om u 2012. godini su muškog pola.

U periodu od 1989. do 26.11.2012. godine registrovano je ukupno 140 osoba inficiranih HIV-om, od kojih je 66 bilo u fazi asimptomatske HIV infekcije, a 74 u stadijumu AIDS-a. U navedenom periodu 36 osoba je umrlo od AIDS-a.

Prevalencija HIV infekcije u Crnoj Gori iznosi 0,017%.

Prema procjenama dobijenim korišćenjem metodologije koju preporučuje SZO, u populaciji između 15 i 49 godina ima oko 460 osoba koje žive sa HIV/AIDS-om, od kojih su 94 žene (20,4%). Prema ovim procjenama broj osoba koje žive sa HIV/AIDS-om je oko 5 puta veći od registrovanog.

Od ukupnog broja registrovanih osoba 84% su muškog, a 16% ženskog pola.

Najveći broj infekcija (75%) otkriven je u uzrastu 20-39 godina, starijih od 39 godina bilo je 22%, a mlađih od 20 godina 3%. Najveći broja infekcija (90%) otkriven je u dobi koja pripada radnom i reproduktivnom uzrastu od 15 do 49 godina.

U 15 od 21 opštine u Crnoj Gori registrovani su HIV/AIDS slučajevi. Najveći broj je registrovan u primorskoj regiji (43%) i Podgorici (37%).

Vodeći način transmisije HIV-a je transmisija seksualnim kontaktom (87%). Ovaj put transmisije je najčešći i od početka epidemije zadržava trend porasta.

Putevi prenosa HIV-a:

  • heteroseksualni put: 46%
  • homo-biseksualni put: 41%
  • IVKD: 4%
  • putem transfuzije: 1%
  • vertikalni: 2%
  • nepoznato: 8%

Testiranje na HIV znatno je unaprijeđeno otvaranjem mreže Savjetovališta za dobrovoljno i povjerljivo testiranje (DPST). U ovim Savjetovalištima je u 2011. godini testirano 1306 osoba koje su bile u riziku u odnosu na HIV, što je za 48% više nego u 2010. godini

Pod nadzorom Klinike za infektivne bolesti KCCG nalazi se 71 osoba, od kojih su 52 na antiretrovirusnoj terapiji.

Sprovodjenje Nacionalne HIV/AIDS stategije 

Nacionalna Strategija za borbu protiv HIV/AIDS-a za 2010-2014. razvijena je kroz učešće ključnih institucija i organizacija iz vladinog i NVO sektora i Tematske grupe UN za HIV/AIDS. Svoj doprinos dale su mnoge zainteresovane strane koje aktivno učestvuju u radu Nacionalne komisije za AIDS/ NKT (Nacionalno Koordinirajuće Tijelo za HIV) sa predstavnicima ministarstava, institucija, NVO i UN agencija. Zbog veoma prisutne stigme sa kojom se susrijeće populacija u najvećem riziku, oni nijesu direktno učestvovali u razvoju i sprovodjenju strategije, ali jesu organizacije koje zastupaju njihove interese.

Projekat “Jačanje nacionalnog odgovora na HIV među grupama u povećanom riziku za HIV u Crnoj Gori” je finansijski podržan od strane Globalnog fonda za borbu protiv AIDS-a, tuberkuloze i malarije i sprovodi se uz pomoć kancelarije Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) u Crnoj Gori. Sprovođenje ovog petogodišnjeg programa započeto je 1. jula 2010.g.

Strateške programske oblasti su :

  • Bezbjedno i podržavajuće okruženje
  • Prevencija HIV-a među specifičnim ciljnim grupama i ustanovama

Prevencija HIV-a i seksualno prenosivih infekcija (SPI) i liječenje SPI među grupama u najvećem riziku – SR, IKD i MSM, među osobama u ustanovama u kojima je rizično ponašanje u odnosu na HIV prisutnije (zatvori, hoteli) i među grupama kao što su vojne i uniformisane službe (uključujući pomorce) i socijalno isključene mlade ljude (kao što su Romi i izbjeglice), među mladima i opštom populacijom i prevencija prenosa HIV-a u zdravstvenim i sličnim ustanovama.

  • Liječenje, njega i podrška
  • Koordinisani i održivi odgovor na osnovu postojećih dokaza

Tokom protekllih godinu dana uspješno su obavljene programske projektne aktivnosti:

  • Sprovodjenje programa za smanjenje štete/uspostavljen metadonski supstitucijski tretman u DZ Kotor, Podgorica i Berane. Planirano otvaranje novih centara u okviru JZU. (Broj klijenata izmedju 50 do 60 u Podgorici do 10-15 u ostalim DZ )
  • Priprema procjene veličine populacija u riziku kako bi se korektno planirali preventivni programi. Ova je aktivnost sprovedena u saradnji sa stručnjacima iz Škole javnog zdravlja Andrija Štampar iz Zagreba..
  • Uspješno sprovodjenje programi smanjenja štete za IKD (injekcioni korisnici droga) na terenu (tzv drop in Centri i outreach programi) u organizaciji NVO i tijesnu saradnju sa JZU. Obuhvaćeno je oko350 novih klijenata, podijeljeno 20000 špriceva i igala,podijeljeno oko 2000 brošura i 7000 kondoma,1000 lubrikanata, prikupljeno oko 20 kutija kontaminiranog materijala (špriceva i igala). Izvršeno dijeljenje IEC materijala na terenu, pružena psihosocijalna, pravna i zdravstvena usluga korisnicima i izvršeno više puta čišćenje terena na raznim punktovima.
  • Unaprijedjeni programi smanjenja štete medju populacijom MSM, brojne terenske aktivnosti, otvaranje drop in centra i pružanja psihosocijalne pomoći za pripadnike LGBT populacije.
  • Sproveden Projekat “Zdravlje na ulici” koji je namijenjen poboljšanju kvaliteta života osoba koje se bave prodajom seksualnih usluga u Crnoj Gori. Glavne aktivnosti projekta su pružanje osnovnih zdravstvenih i psihosocijalnih usluga, kao i upućivanje pripadnika ciljne populacije u postojeće referentne državne ustanove koje se bave zdravstvenom i socijalnom zaštitom, a kroz pružanje usluga za 121 novih klijenata, 1034 ostvarenih kontakata, podijeljeno 10269 kondoma, 1159 lubrikanata, 1999 igala, 1209 špriceva
  • Institut za javno zdravlje u saradnji sa NVO sproveo je dva bihevioralna istraživanja „Studija znanja, stavova i ponašanja u vezi sa HIV/AIDSom medju zdravstvenim radnicima“, „Znanje stavovi i ponašanje u vezi sa HIV/AIDSom medju mladima od 15 do 24 godine. Takodje su sprovedena i tri biobihevioralna istraživanja medju seksualnim radnicama, istraživanje u vezi sa HIVom medju IKD istraživanje u cilju odredjivanje prevalencije HIV, Hep B i C medju zatvorenicima
  • Unaprijedjeni programi smanjenja štete medju RE populacijom obuhvaćeno edukacijom 1967 mladih ljudi, podijeljeno 6200 kondoma i 3200 lubrikanta. Obavljene brojne terenske aktivnosti i vršnjačka edukacija
  • Obavljen veliki broj kampanja i edukacija koje su sprovedene medju različitim ciljnim grupama (novinari, studenti i srednje med. osoblje, stomatolozi i zubni asistenti). Obavjen veliki broj edukacija na temu uticaja HIV infekcije na rodnu ravnopravnost
  • Unaprijedjeno liječenje, dijagnostika i tretman osoba koje žive sa HIVom, u saradnji NVO i JZU. I dalje postoji problem oko psihosocijalne podrske za inficirane osobe i njihove porodice i partnere.
  • Unapredjenje bezbjedne krvi i krvnih derivata i institucija savjetovalista za povjerljivo i dobrovoljno savjetovanje i testiranje. Postignut obuhvat od 1251 posjete DPST mjestima, podijeljeno oko 25000 kondoma, 5870 lubrikanata i 7700 brošura. Otkrivene 7 novih HIV infekcija.
  • Pripremljen vodič za medijsko izvještavanje o HIV/AIDS-u
  • Pojačane aktivnosti Zavoda za školstvo na uvodjenju predmeta „Zdravi životni stilovi“ u srednjim školama po Crnoj Gori.Obučeno 35 nastavnika iz srednjih stručnih škola i 24 nastavnika iz osnovnih škola. Predmet izabralo oko 3800 učenika iz 83 oš u 164 odjeljenja (oko 55%) i 700 učenika u 30 odjeljenja iz 13 gimnazija. Predmet će se izučavati sa dva časa nedeljno u gimnaziji ili kao međupredmetni program u srednjim stručnim školama.
  • Unaprijedjene preventivne aktivnosti medju pomorcima otvaranjem u DZ Kotor Savjetovališta za pomorce i zajednickim radom NVO i JZU.

Navedeni uspjesi moraju se održati, a nacionalni odgovor se mora intenzivirati, kako bi se omogućio univerzalni pristup ključnim intervencijama u oblasti HIV prevencije i liječenja. Na primjer, visok nivo stigme i diskriminacije sa kojima se suočavaju osobe koje žive sa HIV/AIDS-om (PLHIV) kao i osobe sa rizičnim ponašanjem u odnosu na HIV (kao što su osobe koje prodaju seksualne usluge, koje injektiraju droge i muškarci koji imaju seks sa muškarcima). Nedostatak ili nizak nivo znanja o HIV-u, ranjivost i društvena isključenost su takođe faktori koji doprinose rizičnom ponašanju. Na kraju, kapaciteti vladinih i nevladinih organizacija za pružanje adekvatnog odgovora treba da budu osnaženi namjenskim finansijskim sredstvima, kao i ljudskim resursima.

IZVOR > Institut za javno zdravlje Crne Gore i Nacionalna komisija za AIDS/ NKT (Nacionalno Koordinirajuće Tijelo za HIV)

Tagged with:
 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Arhiva