Pod gestacijskim dijabetesom se podrazumeva pojava šećerne bolesti u toku trudnoće. Posle porođaja uglavnom dolazi do normalizacije vrjednosti šećera u krvi, ali se kod nekih žena loša tolerancija glikoze i manifestni dijabet može zadržati i posle porođaja.

Čak i ako dođe do normalizacije vrjednosti šećera u krvi posle porođaja, postoji veliki rizik (u oko 30%-60% slučajeva) da se dijabet javi kasnije u životu.

 

Kada se govori o gestacijskom dijabetu, znači da se poremećaj u metabolizmu glikoze prvi put javio u trudnoći. Zato kontrola trudnica mora biti stroga i stručna, jer dijabet može u trudnoći dovesti do značajnog oštećenja ploda i zdravlja majke (bilo da se javio prije trudnoće ili u toku trudnoće).

Plod može biti krupan, češće su porođajne traume, porođaj kod takvih plodova mora biti obavljen često carskim rezom, javljaju se češće simptomi: hipoglikemija, povećanje vrjednosti bilirubina u krvi (što rezultira dužom žuticom kod novorođenčeta), respiratorni distres sindrom i razne druge anomalije koje mogu dovesti i do smrti ploda.

Posledice po majku mogu da budu teške. U toku trudnoće može doći do preeklampsije, prijevremenog porođaja ili abortusa, a i daleko je veći rizik kod porođaja nego u normalnih trudnoća.

Zato kontrola, planiranje trudnoće i sam porođaj moraju biti stručno vođeni, pod stalnim nadzorom ginekologa, endokrinologa (dijabeteologa), a po potrebi i ljekara ostalih specijalnosti.

Svaka trudnica bi trebalo da planira trudnoću, a kod žena  koje su dijabetičari, to je obaveza, jer od toga zavisi ishod trudnoće i donošenje na svjet zdravog i normalnog potomstva.

Trudnoća je lakša u mladih žena. U žena koje su zatrudnele do 25. godine rjeđe se javlja gestacijski dijabet.

Žene koje imaju normalnu težinu rjeđe dobijaju gestacijski dijabet.

Žene koje u bližoj familiji imaju nekog oboljelog od šećerne bolestičešće oboljevaju od gestacijskog dijabeta.

Već kod prvog pregleda ginekolog koji vodi trudnoću treba da ustanovi da li postoji rizik od razvoja gestacijskog dijabeta u toku trudnoće (na osnovu godina starosti, tjelesne težine, podataka o javljanju dijabeta u porodici i podataka o toku i ishodu prethodnih trudnoća ako ih je bilo).

Svaka trudnica obavezno pri uspostavljanju nalaza trudnoće, mora da uradi osnovne laboratorijske preglede, koji uključuju i vrjednosti šećera u krvi i pregled mokraće.

Ako su vrednosti šećera u krvi veće ili jednake 7 mmol/l našte (jutarnja vrjednost pre uzimanja obroka) ili 11,1 mmol/l u slučajnom uzorku u toku dana, ponoviti još jednom mjerenje narednog dana i, ako se nalaz potvrdi, to je verifikovan dijabet, pa treba odmah početi lječenje šećerne bolesti.

Ako su vrjednosti normalne, trudnoću treba pratiti i, pošto se gestacijski dijabet javlja obično u drugoj polovini trudnoće, izvršiti obavezno ponovo laboratorijske preglede krvi između 24. i 28. nedjelje trudnoće.

Ako je trudnica u nekoj od rizičnih grupa: ranije neuspjele trudnoće, gojaznost, podatak o postojanju šećerne bolesti u porodici, starija životna dob (ovo je individualno ali starost preko 30 godina nosi veće rizike za trudnoću), treba da se uradi test opterećenja glikozom.

Test opterećenja glikozom (OGTT) u trudnoći se radi u dva nivoa.

Prvi je test sa 50 grama glikoze (sitnog šećera) rastvorenog u 200 ml vode. Važe ista pravila kao i i kod izvođenja klasičnog testa. Mjeri se vrjednost šećera u krvi prije testa (u nultom minutu) i poslje 60 minuta. Ako su vrjednosti posle 60 minuta manje od 7,8 mmol/l nalaz je normalan a ako nađemo vrednosti jednake ili veće od 7,8 mmol/l radimo obavezno i test sa 100 grama glikoze. Pod istim uslovima OGTT sa 100 grama glikoze (sitnog šećera) je pouzdaniji i sa sigurnošću od 90% omogućava dijagnostikovanje gestacijskog diabeta.

Ovakav način praćenja i kontrole znatno smanjuje rizik od pojave komplikacija i za majku i za plod.

Lječenje trudnice kod koje je utvrđeno postojanje šećerne bolesti sprovodi se pod strogim nadzorom ginekologa i endokrinologa-dijabetologa.

Podrazumjeva se sprovođenje određenog načina ishrane koja u toku trudnoće mora biti bogata složenim ugljenim hidratima (izbacivanje koncentrovanih šećera uz više povrća, voća, dijetetskih vlakana i obavezno smanjenje zasićenih masnih kiselina tj. životinjskih masti); masti treba da budu nezasićene (biljne masti, suncokretovo, kukuruzno, maslinovo ulje). Savjetuje se dodavanje 5 mg folne kiseline (može se naći u obliku tableta).

Ako dijetetske mjere ne dovedu do regulacije šećerne bolesti u terapiju šećerne bolesti se uvodi insulin.

Odluku o vrsti, dozama i načinu davanja insulina – donosi endokrinolog.

Trudnice moraju primati humani insulin i biti pod stalnim nadzorom endokrinologa i ginekologa.

Ako konvencionalna insulinska terapija (2 puta dnevno) i dijetetski režim ishrane ne da dobre rezultate (vrednosti moraju biti od 4 do 7 mmol/l) u terapiju se uvodi intenzivan insulinski tretman 4 puta dnevno po šemi za intenzivan tretman.

Ako plod pokazuje uvećan rast (veći od 95-og percentila) uvodi se intenzivni insulinski tretman sa korekcijama doze ako je to potrebno.

Intenzivni insulinski tretman podrazumeva 4 puta dnevno davanje insulina uz stalno praćenje od strane endokrinologa i ginekologa. Iako intenzivan insulinski tretman trudnice normalno sprovode same kod kuće a po potrebi moraju biti i praćene najčešće u specijalizovanim bolničkim ustanovama zbog izbegavanja mogućih komplikacija.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Arhiva